phán đoán vô tội là một nguyên tắc cơ bản trong tố tụng hình sự tại nhiều nhà nước trên thế giới. Tại Trung Quốc, nguyên tắc này được áp dụng từ năm 2010 và đã giúp nhiều người tránh được oan sai.

Tháng 11/2014, các cơ quan truyền thông tại tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) đưa tin trưởng phòng Trần Huy thuộc Cục quản lý hàng không Vân Nam bị tòa sơ thẩm kết án chung thân với buộc tội gây ra cái chết của vợ chưa cưới. Đến tháng 6/2015, tòa phúc án lại tuyên bố bị cáo vô tội. Ông Huy được trả tự do sau ba năm nhốt.

Vụ án xảy ra vào tháng 3/2012, Trần Huy 49 tuổi, đã ly hôn nhiều năm, chung sống như vợ chồng với Hồ Diệu Lan hơn ba năm. Hồ Diệu Lan lúc này 30 tuổi, chưa chồng nhưng đã có con riêng năm tuổi. Ba người sống trong nhà riêng ở đô thị Côn Minh, thủ phủ tỉnh Vân Nam. Huy còn có biệt thự ở ngoại ô cách đó 50 cây số.

Ngày 13/3, Huy và người thân của Hồ Diệu Lan cùng đến báo cảnh sát về cái chết của Lan. Theo lời khai, sáng ngày 9/3 khi ông ta đi làm, Lan còn ra cửa tiễn, sau đó vào nhà đưa con đi học. Ba giờ chiều hôm đó, Huy nhận được tin nhắn của Lan với nội dung: "Em gặp một người bạn cũ, ra ngoài chơi tối về muộn. Buổi chiều anh vui lòng đón con giúp em".

Buổi tối không thấy Lan về, điện thoại không liên lạc được, Huy chừng khắp nơi, song song thông báo cho người thân của cô này. Hôm sau, anh và em trai Lan bay từ Tứ Xuyên đến Côn Minh quãng. Ba ngày sau, tại biệt thự của Huy ở ngoại thành, nhóm quãng phát hiện có một chỗ đất mới có vẻ như vừa bị đào bới.

Sau khi đào hơn một mét phát hiện một túi nilon loại to, mọi người dừng lại để không phá hoại hiện trường và lập tức báo cảnh sát. thi hài Lan được tìm thấy.

Theo kết luận của pháp y, căn do tử vong của nạn nhân do ngạt thở, khoảng bốn đến năm ngày trước khi được phát hiện. Lan mặc áo ngủ màu hồng nhạt, tay chân bị trói bằng băng dính trong.

Sau khi điều tra trên nhiều bình diện, cảnh sát phát hiện quan hệ xã hội của nạn nhân tương đối đơn giản, không có công việc, quan hệ tình cảm với ai khác, vay mượn tiền nong, cũng không có bạn bè nào khả nghi. nên chi ban chuyên án tụ hội vào Trần Huy, vì địa điểm phi tang là khu vườn trong vi la của ông này.

Huy giảng giải không có động cơ giết người, tình cảm của hai người rất tốt. Họ đã đi chứng nhận độc thân, chuẩn bị vài ngày tới sẽ đăng ký thành hôn. Lan cũng thẳng dẫn bạn đến ngôi vi la này chơi. Mặc dù địa điểm vứt xác là biệt thự của Huy nhưng cảnh sát cũng chẳng thể quy kết ông ta là thủ phạm.

Khi không có chứng cớ chuẩn xác, thảy đều chỉ dừng lại ở chừng độ ngờ. Cảnh sát quyết tâm tìm chứng cớ, giao hội vào ngôi nhà hai người đang ở vì nạn nhân mặc áo ngủ, rất có thể bị giết hại tại nhà. Dù vậy việc nhà pha toàn bộ ngôi nhà theo kiểu trải thảm cũng không hề phát hiện một mai dong nào có giá trị.

Cảnh sát chuyển mục tiêu sang tin nhắn rốt cục của nạn nhân. Theo em trai của Lan, tin nhắn này tương đối đáng ngờ vì văn phong không giống của chị gái. Hơn nữa, Huy và Lan đã chung sống ba năm, chuẩn bị thành hôn, cách nói "vui lòng đón con giúp em" chừng như quá mức khách khí. thông báo của công ty viễn thông cho thấy cả tin nhắn gửi đi và tin nhắn nhận về đều chuẩn y một trạm thu phát BTS. Hơn nữa đây lại chính là trạm BTS dành riêng cho Cục quản lý hàng không nơi Trần Huy làm việc. Như vậy khi gửi tin nhắn, điện thoại của cả Huy và Lan đều ở nơi làm việc của Huy. Có thể Huy đã sát hại Lan từ tối hôm trước, nói láo cảnh sát là sáng hôm sau Lan vẫn đưa mình ra cửa, sau đó mang điện thoại di động của Lan đến chỗ làm tự nhắn nhe cho mình.

mặc dầu phán đoán này rất hợp lý nhưng vẫn không kiên cố, do công ty viễn thông cho biết trạm BTS này dành riêng cho Cục quản lý hàng không nhưng khuôn khổ phủ sóng vẫn bao trùm ra ngoài. Một số cửa hàng trên các con phố xung quanh vẫn có thể sử dụng trạm BTS này.

Trong khi đó, Huy khẳng định tin nhắn này không phải ông ta tự nhắn, có thể lúc gửi tin thì vợ chưa cưới của mình đang đi dạo phố trên đường bên cạnh Cục quản lý hàng không.

Việc điều tra dựa trên video giám sát cũng gặp nhiều khó khăn. Khu vực trước cửa nhà Huy không có camera. Một số cửa hàng trên phố gần cơ quan ông ta có camera nhưng không lấp được hết mà còn nhiều góc khuất nên không thể khẳng định nạn nhân không có mặt ở đây lúc gửi tin nhắn. Một camera ở lối xuất phát cao tốc cho thấy tối 9/3 Huy lái xe khởi hành cao tốc, điểm đến lại chính là ngôi vi la ở ngoại thành, có thể là đưa thây đi phi tang. Nhưng Huy giảng giải hôm đó chờ mãi không thấy Lan về nhà nên lái xe đi tìm khắp nơi, tất nhiên cũng đến cả vi la để tìm.

Lúc này, cảnh sát mới tung ra chứng cứ rốt cuộc, cũng là chứng cớ quan yếu nhất. Trên băng dính trói tay chân nạn nhân có một số dấu vân tay, tất tật đều là vân tay của Huy. Dù điều này không thể nói rõ Huy chính là hung thủ thì cũng cho thấy Huy đã dự việc trói nạn nhân. Huy giải thích đây quả tình là cuộn băng dính ở vi la. Mới tuần trước Huy cùng Lan đến vi la, thấy chăn bẩn nên cho vào túi nilon mang về giặt, có dùng băng dính quấn lại. bởi vậy trên cuộn băng dính vẫn còn vân tay của ông này.

Bất kể Huy giảng giải thế nào, cảnh sát vẫn quyết định bắt giữ Huy để điều tra vì cho rằng chứng cớ đang nắm trong tay đã đủ để khép tội. Trải qua 14 lần hỏi cung, Huy vẫn kiên quyết không nhận tội và ngay tức thì kháng án ngay sau khi tòa sơ thẩm tuyên án.

Cùng với quá thi bang lai xe may a1 trình cách tân tư pháp tại Trung Quốc, nguyên tắc "phán đoán vô tội" ngày càng được tôn trọng, hơn nửa năm sau tòa phúc thẩm tuyên phạt bị cáo vô tội và được trả tự do. Theo tòa phúc án, mọi bằng chứng cáo buộc chỉ được hài lòng khi không còn cách giải thích nào khác. Nếu có thể giải thích bằng cách khác, chứng cứ được coi là không vững chắc và không thể dựa vào để cáo buộc.

Dù Trần Huy kháng án thành công nhưng cảnh sát Công Minh cho hay vẫn không thoái chí. Sau khi hung thủ giết người vững chắc phải để lại đầu mối, vì trên đời không có vụ phạm tội nào hoàn hảo. Họ luôn tin rằng chỉ cần tiếp chuyện kiên trì điều tra, sẽ có lúc hung thủ thật sự phải lộ diện.