Bộ Nội vụ vừa công bố dự thảo tờ trình Nghị định về tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, thành. Theo đó, cơ quan này đề xuất giao quyền cho cấp tỉnh hợp nhất hàng loạt sở, ngành như: Sở Kế hoạch Đầu tư và Sở Tài chính; Sở Nông nghiệp Phát triển nông thôn với Sở Công thương; Sở thông báo Truyền thông với Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch...

VnExpress có cuộc bàn luận với ông Thang Văn Phúc - Nguyên thứ trưởng Nội vụ, người nhiều năm làm Tổng thư ký Ban chỉ đạo canh tân hành chính của Chính phủ, v ề đề xuất trên.

Nguyên Thứ trưởng Nội vụ Thang Văn Phúc. Ảnh: PV

Một việc có khi bốn cấp cùng làm

- Ông đánh giá như thế nào về đề xuất thống nhất hàng loạt sở, ngành mà Bộ Nội vụ vừa đưa ra?

- Tinh gọn và tăng cường hiệu lực, hiệu quả của bộ máy là khẩu hiệu từ thời bắt đầu Đổi mới. Từ 72 mối lái của những năm trước 1986, đến nay cấp tỉnh chỉ còn khoảng 30 mối manh, như vậy là đã giảm hơn một nửa. Chúng ta phải tiếp kiến xu thế thu gọn bộ máy này.

Theo tôi được biết, chủ trương tinh gọn sở, ngành đã nêu ra từ đầu những năm 2000 nhưng không thực hành được. Như vậy đề xuất trên là tích cực và cấp thiết. Nếu Nhà nước vẫn duy trì n hiều cơ quan có nhiệm vụ chồng lấn nhau là tự mình làm khó mình, làm chậm quá trình xử lý công việc của người dân, doanh nghiệp và làm bê trễ xã hội. Đây là lỗi của tổ chức bộ máy. bởi vậy, phải làm và làm cương quyết.

Khi thực hiện phương án này kiên cố sẽ ảnh hưởng đến rất nhiều cán bộ, công chức. Tuy nhiên, hệ thống quản lý phải chịu đau thì mới tạo ra bước phát triển mới, phương thức quản lý mới theo hướng đương đại. cố nhiên, tinh giản, xếp đặt lại bộ máy thì cũng cần giải quyết đầu ra cho cán bộ, công chức.

- Ủng hộ thống nhất các sở, ngành có nhiệm vụ tương đồng, vậy theo ông đâu là căn cứ để khai triển đề xuất này?

- Có mấy cứ, trước tiên bộ máy hành chính các cấp từ Chính phủ cho đến các sở ngành và cơ sở phải tinh giản, gọn nhẹ, làm đúng việc của mình. Chính phủ hiện thời không phải bao cấp, kế hoạch hóa như trước mà là Chính phủ kiến tạo, phục vụ phát triển kinh tế thị trường. Chức năng của Chính phủ, Nhà nước là làm chính sách, pháp luật, đó là gốc. tức thị bộ máy hành chính dùng chính sách, luật pháp để hướng dẫn và kiểm soát từng lớp. Còn những việc cụ thể là của doanh nghiệp, của dân, của tổ chức từng lớp.

quốc gia chỉ làm những việc mà xã hội, doanh nghiệp tư nhân không làm được. Ví dụ như phát triển hạ tầng vùng sâu vùng xa, xóa đói giảm nghèo, quốc phòng an ninh, quan hệ quốc tế...

Thực trạng giờ nhiều khi chỉ một việc nhưng bốn cấp (từ cấp trung ương đến cấp xã) cùng làm. hiện thời phải xác định lại, trung ương làm việc của trung ương, tỉnh, huyện, xã làm việc của mình. Không thể kéo dài tình trạng người dân tranh chấp 10m2 đất cũng lên đến Thủ tướng, những việc như vậy chỉ đến cấp huyện là xong. Anh nào không đủ năng lực, trình độ chuyên môn để thực hiện nhiệm vụ thì đưa ra khỏi vị trí, để người có hiểu biết vào làm.

ngoại giả, nhiều tổ chức đang chồng lấn nhiệm vụ, Ví dụ như cơ quan kiểm tra của Đảng và thanh tra Chính phủ. Trong bộ máy Nhà nước có nhiều đảng viên, không ít nơi tỷ lệ trên 90%, như vậy công tác thanh tra, soát, giám sát cũng vừa của Đảng, vừa của quốc gia. Cứ làm như bây giờ là Đảng kỷ luật rồi mới đến Nhà nước kỷ luật hành chính thì mất thời giờ, quy trình phức tạp.

Tinh gọn bộ máy sẽ có tiền tăng lương

- T hực hiện phương án thống nhất các sở ngành, người dân, từng lớp sẽ được hưởng lợi như thế nào?

- Các cơ quan chồng lấn chức năng, nhiệm vụ được quy về một mối thì sẽ triệt tiêu được nhiều thủ tục, trình tự; thời kì xử lý công việc cũng được rút ngắn. Từ đó, tằn tiện cho ngân sách quốc gia, chỉ tính riêng giấy tờ, công văn từ cơ quan nọ sang cơ quan kia cũng giảm được một khoản đáng kể.

Nếu cứ duy trì bộ máy kềnh càng thì cơ sở vật chất, chỗ ngồi làm việc, biên chế công chức, ... đều từ tiền ngân sách. Chỉ tính riêng việc giảm một nửa số mối lái cơ quan chuyên môn cấp tỉnh hiện có thì cũng đã có thể tăng lương gấp đôi cho công chức.

Đặc biệt, tổ chức bộ máy càng đơn giản thì càng rõ cơ quan chịu nghĩa vụ; tổ chức, cá nhân không hoàn thành công vụ hoặc vi phạm sẽ được phát hiện chóng vánh. Anh nào có lỗi sẽ được uốn nắn, xử lý kịp thời, giúp tổ chức khỏi mất người và mất của.

- Bộ Nội vụ đề xuất theo hướng giao cho cấp tỉnh quyền quyết định giữ nguyên hoặc thống nhất các sở ngành, như vậy phụ thuộc vào tỉnh, nếu tỉnh không quyết liệt thì chủ trương này có thể chỉ nằm trên giấy. Ông nghĩ sao?

- Bộ đề xuất như vậy có tính hai mặt, một mặt đề cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các cấp trong việc thực hiện quyết nghị của Đảng và chủ trương của Nhà nước. Đồng thời, để cấp tỉnh quyết định nhằm đảm bảo hợp với đặc thù của từng địa phương.

Tuy nhiên, cũng có thể một số tỉnh không muốn làm. thành thử, đ ợt canh tân này phải có bộ phận theo dõi suốt quá trình, anh nào không thực hành thì cho ra ngoài vị trí đó. Tổng bí thư cũng tuyên bố rồi, anh nào không làm thì dẹp ra cho người khác làm. Chúng ta phải tăng cường nghĩa vụ của các cơ quan và cá nhân chủ nghĩa người đứng đầu.

T hời cơ làm việc này đã chín muồi, nếu chậm nữa thì rất nhiều vấn đề có thể xảy ra.

- hợp nhất tổ chức sẽ đụng đến cán bộ. Vậy theo ông làm sao để chọn được người đứng đầu sở ngành mới có đủ năng lực và phẩm chất tốt?

- Lúc này phải xem xét quy định của Luật cán bộ, công chức để thay đổi thiết chế công vụ sang vị trí việc làm.

Vị trí việc làm là xác định chức năng, nhiệm vụ của từng vị trí, sau đó so sánh, đối chiếu xem ai là người bảo đảm được đầy đủ các nguyên tố để đảm nhiệm vị trí đó. Anh nào không bảo đảm thì loại, đưa ra khỏi biên chế, cho đi đào tạo hoặc chuyển việc khác.

Cùng với đó, thông qua thi tuyển sẽ góp phần chọn được người có năng lực tốt nhất. Trước đây Đà Nẵng, Long An và một số địa phương đã thí nghiệm thi tuyển lãnh đạo. Gần đây, Bộ liên lạc, Tư pháp, Nội vụ, tỉnh Quảng Ninh... cũng đã thực hành việc thi tuyển lãnh đạo cấp vụ. Qua đó cán bộ được tuyển lựa vào vị trí một cách công khai, cạnh tranh trên cơ sở những tiêu chuẩn đã được xác lập.