Hai quan chức Mỹ và các nhà ngoại giao phương tây và châu Á nói Lầu Năm Góc đang cân nhắc tăng cường cạ thực hành quyền tự do hàng hải (FONOP) gần các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây trái phép và quân sự hóa trên Biển Đông.

Sẽ có nhiều tàu chiến Mỹ tiến hành tày FONOP

Kế hoạch này có thể gồm tuần tra lâu hơn, triển khai nhiều tàu chiến hơn, hoặc hoạt động giám sát thật gần các chốt quân sự của Trung Quốc trong khu vực.

Các nhà ngoại giao châu Á và phương tây cho biết: quan chức Mỹ cũng thúc đẩy các đồng minh quốc tế và đối tác tăng cường triển khai hải quân đến Biển Đông, vào lúc Trung Quốc đã dàn khí tài quân sự và tên lửa tầm xa, cho phi cơ ném bom H-6K diễn tập cất-hạ cánh trên các đảo nhân tạo thuộc hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa của Việt Nam, bị Trung Quốc chiếm trái phép.

Một nhà ngoại giao phương tây nói: “Những gì chúng ta chứng kiến vài tuần qua chỉ là sự khởi đầu, sẽ còn nhiều nữa vì đã lên kế hoạch”, ám chỉ việc lần trước tiên hai tàu chiến Mỹ thực hiện tuần tra FONOP ngày 27.5.

Hôm đó, khu trục hạm Higgins và tuần dương hạm Antietam đều mang tên lửa dẫn đường đi vào vùng nước 12 hải lý của các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây trái phép và quân sự hóa trên quần đảo Hoàng Sa (thuộc chủ quyền Việt Nam nhưng bị Trung Quốc chiếm phạm pháp hồi những năm 1970).

Theo Reuters, hai tàu chiến Mỹ tuần tự đi qua đảo Cây, đảo Linh Côn, đảo Tri Tôn và đảo Phú Lâm và tiến hành các hoạt động diễn tập.

Lầu Năm Góc không bình luận về chiến dịch FONOP tương lai, nhưng người phát ngôn là Trung tá Christopher Logan nói: “Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với bạn bè, đồng minh và đối tác để đảm bảo Ấn Độ Dương - thanh bình Dương tự do và rộng mở đón tàu bè của vơ các nước”.

Mỹ cũng hủy lời mời Trung Quốc dự cuộc tập trận hải quân chung RIMPAC 2018 để phản đối Bắc Kinh “nối quân sự hóa” Biển Đông.

Đây là cuộc tập trận hải quân quốc tế lớn nhất thế giới, và quyết định của Mỹ được biểu đạt là “phản ứng ban đầu”, có nghĩa Mỹ sẽ còn những phản ứng khác, nếu Trung Quốc không thay đổi thái thi bằng lái xe máy độ.

Theo hãng tin Fox News, ngay sau khi bị hủy lời mời, Trung Quốc tuyên bố nhóm đấu tranh tàu sân bay Liêu Ninh “đạt đến thời đoạn đầu khả năng chiến đấu”. Gần đây, chiếc tàu sân bay này đã được đưa đến Biển Đông để phô trương sức mạnh.

Giới chỉ trích nói tày FONOP không tác động mạnh đến hành xử hung hăng của Trung Quốc, và là cách giấu việc Mỹ không có chiến lược rõ ràng để ứng phó Trung Quốc càng ngày càng khống chế Biển Đông.

Chuyên gia an ninh Tim Huxley ở Singapore, nói sức ép tăng dần có thể làm Trung Quốc chậm tiến tiến quân sự hóa, nhưng khó thể ngăn Trung Quốc: “Họ không làm thế để chọc vào mắt Mỹ hoặc các nước hàng xóm, nhưng họ làm thế để phục vụ các đích chiến lược dài hạn, dù là khoa trương sức mạnh quân sự hoặc bảo vệ nguồn cung năng lượng”.

Fox News ngày 3.6 cũg đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump nói ông bị bất ngờ, sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis đã chỉ trích chính phủ Trung Quốc quân sự hóa các đảo nhân tạo xây trái phép trên Biển Đông nhằm “đe dọa, o ép” các nước trong khu vực”, khi ông dự hội thoại Shangri-La 2018 ở Singapore.

Tổng thống Trump viết Twitter: “Rất bất thần khi Trung Quốc làm chuyện đó”. Ông Trump hiện tìm sự hợp tác của Trung Quốc về Triều Tiên.

Theo Vĩnh Thụy

Một Thế Giới