độc giả đã biết đến chứng són tiểu ở nữ giới và cách ứng phó với chứng bệnh này (SK&ĐS đã có bài đăng số 181/năm 2016: Són tiểu, trị không khó). mặc dầu so với nữ, tỷ lệ mắc bệnh này ở nam thấp hơn, chỉ chiếm khoảng 3 - 5% dân số nhưng tỷ lệ này luôn tăng lên theo tuổi: 10% ở thi bang a1 tuổi 60 và 30% ở tuổi 90. Và không kém nữ giới, nam giới mắc chứng bệnh này cũng gặp không ít buồn phiền, ảnh hưởng rất lớn tới “chí khí mày râu”.

Cũng phải nhắc các quý ông ngay rằng, đừng vội nhầm són tiểu với triệu chứng có vài giọt nước đái nhỏ ra sau khi đã tiểu tiện.

Són tiểu là tình trạng nước giải rỉ ra không tự kiểm soát được. Són tiểu thường xảy ra khi gắng sức hay khi có cảm giác tiểu gấp, rất buồn tiểu và thường nặng lên vào cuối ngày. Có người thậm chí phải dùng băng vệ sinh để tránh nước đái cứ tự rỉ ra quần áo không thể giảng giải được, rất phiền toái và tạo tâm lý ức chế. Són tiểu ở nam giới trên một chừng độ nào đó làm giảm đáng kể chất lượng sống của người bệnh.

Vì sao nam giới són tiểu?

Do cấu trúc giải phẫu thân, són tiểu ít gặp hơn ở nam giới so với đàn bà. Có nhiều dạng són tiểu ở nam giới:

Són tiểu do bóng đái tăng hoạt tính: Cơ bọng đái co bóp quá mức gây són tiểu, không thể kềm chế được nước giải. Tình trạng này thường gặp trong bệnh phì đại tuyến tiền liệt hoặc bọng đái thần kinh.

Són tiểu do thiểu năng cơ thắt: Rất thường gặp sau mổ ung thư tuyến tiền liệt hoặc thậm chí sau mổ u xơ tuyến tiền liệt.

Són tiểu do ứa tràn nước tiểu liên tưởng đến bí tiểu kinh niên do bít tắc (phì đại tuyến tiền liệt) hay dị đồng vận của điều khiển thần kinh khi đào thải nước tiểu.

Một số bệnh có thể kèm theo són tiểu như đái tháo đường, tai biến mạch não, Alzheimer, Parkinson.

Chẩn đoán có khó?

Để chẩn đoán són tiểu không khó. Són tiểu ở nam giới có nhiều căn do nên khi thăm khám cần hỏi bệnh về tiền sử. Người bệnh có thể đã qua các giải phẫu hoặc từng chấn thương vùng tiểu khung, có các bệnh hệ trọng. Những thuốc mà người bệnh đang dùng cũng như hoàn cảnh và chừng độ són tiểu, mức độ ảnh hưởng đến chất lượng sống của són tiểu cũng cần quan hoài.

Khám vùng hố thận, khám bụng tìm dấu hiệu “cầu bàng quang”, thăm trực tràng. Xét nghiệm chức năng thận, nước tiểu, PSA…

Ngoài ra, để chẩn đoán són tiểu cần làm các khám nghiệm đặc hiệu khác bao gồm: Soi hoặc chụp bọng đái niệu đạo, niệu động học, chẩn đoán hình ảnh hệ tiết niệu cho phép xác định duyên do.

Bài tập kegel cho nam ngừa và khắc phục chứng són tiểu.

Điều trị thế nào?

Việc điều trị phụ thuộc cơ bản theo duyên do gây bệnh.

Són tiểu do thiểu năng cơ thắt

tập dượt phục hồi chức năng luôn phải được ứng dụng trước hết. Nguyên tắc là tập co thắt các cơ vùng tầng sinh môn; Nếu sau 6 - 12 tháng mà Luyện tập phục hồi chức năng không kết quả thì cần phẫu thuật. giải phẫu đặt dải băng T.O.T là lựa chọn trước tiên đem lại kết quả cao nhất với giá thành rẻ trong điều trị són tiểu ở nam giới sau giải phẫu tiền liệt tuyến; Dùng van niệu đạo nhân tạo điều trị són tiểu sau mổ tuyến tiền liệt đem lại hiệu quả cao, tuy nhiên, giá thành lại rất đắt, chưa ăn nhập với điều kiện kinh tế của Việt Nam.

Són tiểu liên quan đến phì đại lành tính tuyến tiền liệt

Có thể điều trị nội khoa ban sơ với các thuốc đông hoặc tây y. Nếu không hiệu quả thì phải mổ.

Són tiểu do bí tiểu kinh niên:

Điều trị dựa trên nguyên tắc loại bỏ sự tắc nghẽn nếu có: Nội soi cắt tuyến tiền liệt hay giải phẫu hẹp niệu đạo. Trong trường hợp bọng đái tâm thần, có thể vận dụng biện pháp tự đặt ống thông niệu đạo bàng quang hằng ngày.

Són tiểu do bàng quang tăng hoạt tính

Nếu đã xác định được duyên do này sẽ điều trị nội khoa bằng Anticholinergiques. Ngoài ra, gần đây trên thế giới đã vận dụng các phương pháp mới như Neromodulation bằng việc cấy bảng kích thích điện cực tâm thần bọng đái tại vùng xương cụt đã đem lại kết quả khả quan.

Cách dự phòng són tiểu ở nam giới

Són tiểu do thiểu năng cơ thắt: Đây là dạng són tiểu xảy ra sau mổ tuyến tiền liệt do tổn thương cơ thắt niệu đạo. Cách ngừa tốt nhất là tránh làm tổn thương cơ thắt trong khi mổ. Tuy nhiên, với ung thư tuyến tiền liệt, do mục đích phải cắt rộng rãi thì nhiều khi khó tránh khỏi. Với bệnh nhân nếu xuất hiện són tiểu sau mổ cần bền chí tập co thắt cơ thắt niệu đạo theo chỉ dẫn kéo dài, thậm chí kéo dài hằng năm.

Són tiểu do bàng quang tăng hoạt tính: bóng đái co bóp quá mức ngay cả khi chưa đầy nước tiểu dẫn đến són tiểu. Bệnh nhân luôn cảm thấy buồn tiểu quặn lên trước khi són tiểu, nhất là khi rửa tay hay nghe thấy tiếng nước chảy. dự phòng bằng việc tập điều khiển sự co giãn của bóng đái, điều tiết sự đi tiểu theo bài tập chuyên khoa.

BS. Lê Sĩ Trung