Facebook luôn một mực khẳng định rằng họ đã tuân thủ mọi điều khoản dành cho người dùng Facebook. Vậy thì những người không dùng Facebook thì sao?

Khi được triệu hồi trước Quốc hội vào tuần này, Mark Zuckerberg đã phải trình bày cách tiếp cận của Facebook với dữ liệu của người dùng một cách công khai và minh bạch. Sau khi giải đáp nhiều câu hỏi liên tục, anh đã hội tụ vào những sự chọn lựa bảo mật dành cho người dùng, và về quyền sở hữu với những dữ liệu mà họ san sẻ. Những gì anh nói không hoàn toàn là sai. Facebook có được dữ liệu là do người dùng san sớt chúng (đa phần là như vậy). Người dùng có thể kiểm soát dữ liệu và tham chiếu chúng hoặc xoá chúng bất cứ khi nào họ muốn (với một vài ngoại lệ). Và nếu bạn xoá account Facebook của mình, hầu như tuốt tuột dữ liệu sẽ bị biến mất khỏi máy chủ của Facebook trong vòng 90 ngày. Những thông tin này là đúng, nhưng như những ghi chú trong ngoặc đơn có thể cho bạn thấy rằng, chúng không hoàn hảo và còn tội lỗi. Vào ngày thứ hai của phiên điều trần, các thành viên Quốc hội đã bát đầu nhận ra được nhiều sơ hở này.

Ví dụ mạnh mẽ nhất đến từ Nghị sĩ Ben Lujan, người đã tra hỏi Zuckerberg về việc dùng "hồ sơ vô hình" của công ty - thuật ngữ ám chỉ hành vi thu thập dữ liệu của những người không dùng Facebook, mà Zuckerberg dường như không hề biết.

Lujan hỏi: "thông tin đã được thừa nhận rằng anh có thu thập dữ liệu của người không dùng Facebook. Câu hỏi của tôi là, liệu những người mà không có account Facebook có thể chọn để không phải dự hành vi thu thập dữ liệu không tự nguyện của Facebook hay không?"

Zuckerberg giải đáp: "Bất cứ ai cũng có thể chọn không tham dự thu thập dữ liệu cho lăng xê, dù họ có dùng dịch vụ của chúng tôi hay không. Nhưng để ngăn chặn mọi người không bị nạo vét thông báo, chúng tôi cần biết khi nào người đó đang liên tiếp truy cập vào dịch vụ của chúng tôi."

Lujan tiếp tục: "Anh nói là mọi người đều kiểm soát được dữ liệu của họ, nhưng anh đang thu thập dữ liệu của cả những người mà không phải là người dùng Facebook, những người mà đã không kí kết thoả thuận riêng tư, và giờ anh còn thu thập thông báo của họ. Và anh đang chỉ đạo những người mà không có account Facebook phải đăng ký tham gia Facebook để có thể lấy được dữ liệu của họ."

Để đổi lại, Lujan đã bắt được một lỗ hổng nghiêm trọng của Facebook, một lỗ hổng mà có thể đem đến những hậu quả pháp lý trong nhiều tháng tới. Sự thật là, kể cả nếu bạn chưa bao giờ đăng ký Facebook, công ty này vẫn biết được bạn là một người như thế nào. Dữ liệu được cập nhật từ danh sách kết liên, ảnh, và nhiều nguồn khác.

Bộ sưu tập dữ liệu của người không dùng Facebook đã mở ra rất nhiều câu hỏi về dữ liệu nào được và không được bảo vệ bởi tầm nhìn của Zuckerberg. Zuckerberg liên tục nhắc lại rằng Facebook có thể xoá tất cả dữ liệu của bạn, khi mà bạn xoá tài khoản của mình. Nhưng vậy còn những trương mục vô hình, được hình thành từ trước cả khi bạn lập tài khoản Facebook thì sao? Zuckerberg cũng nói về khả năng download dữ liệu Facebook của bạn, nhưng những người không dùng Facebook sẽ chẳng thể tiếp cận được với kho dữ liệu này, và dụng cụ tải này cũng sẽ che dấu những dữ liệu mà Facebook đã thu thập và dùng từ những người không dùng Facebook, kể cả khi đó chính là những dữ liệu từ phương tiện phân tách Pixel của Facebook, hoặc dữ liệu vị trí được kéo ra từ điện thoại.

Ví dụ cụ thể nhất về những hồ sơ vô hình đến từ dịch vụ Những người bạn có thể biết của Facebook. Kể cả khi bạn chưa bao giờ đăng kí Facebook, bạn sẽ xuất hiện trong danh sách đối tác của những người dùng Facebook. Khi người dùng kết nối tài khoản email hoặc dữ liệu nhắn tin của họ với Facebook, dữ liệu của vô kể những người không dùng Facebook cũng sẽ bị càn quét. Thay vì xoá đi thông tin này, Facebook giữ lại những dữ liệu đính kèm vào một cái mà Hill tạm gọi là "tài khoản vô hình." Đó là cả một nhà băng dữ liệu đáng tin tưởng được dữ trữ, và nếu bạn đăng ký Facebook, công ty sẽ biết chuẩn xác những người họ sẽ giới thiệu kết nối bạn bè cho bạn.

Hồ sơ vô hình sẽ trở nên một bản thay thế cho những dữ liệu mà không được chia sẻ trong tài khoản chính thức của một người. Facebook cho biết khi mà bạn xoá tài khoản của bạn, bít tất dữ liệu của bạn sẽ bị xoá khỏi máy chủ của họ trong vòng 90 ngày. Nhưng thật khó để tin rằng luật này ứng dụng cho cả những dữ liệu của trương mục vô hình, những dữ liệu tồn tại mà không cần một tài khoản chính thức. Hôm nay, Zuckerberg đã trấn an Quốc hội rằng công cụ download dữ liệu của Facebook bao gồm quơ những thông báo của người dùng, nhưng anh không đề cập đến những dụng cụ theo dõi trên web mà Facebook thực hành chuẩn y nút Like, và chỉ đưa ra các danh mục gu chung được tạo ra từ dữ liệu này. Làm thế nào chúng ta có thể kiên cố rằng không có dữ liệu hao hao đang được thu thập từ những người không sử dụng Facebook, hoặc liệu dữ liệu này có còn liên quan tới họ không sau khi họ xoá account Facebook?

nghị viên Kurt Schrader đã thay lấy được câu giải đáp từ Zuckerberg về hành vi theo dõi người dũng ở ngoài nền móng mạng tầng lớp này, nhưng câu đáp khá là mơ hồ.

Schrader hỏi: " Theo tôi hiểu được từ lời khai ngày bữa nay là, kể cả khi tôi đã đăng xuất ra khỏi Facebook, các anh vẫn có khả năng theo dõi các tương tác của tôi trên web?"

Zuckerberg trả lời: " Anh có quyền kiểm soát những gì chúng tôi làm với các quảng cáo và các bộ sưu tập dữ liệu dựa trên đó. Về khoản an ninh, có những thứ cụ thể về cách anh sử dụng Facebook, kể cả khi anh không đăng nhập vào nền móng, để chúng tôi theo dõi nhằm đảm bảo rằng anh đang không lạm dụng hệ thống."

Các câu hỏi trong mảng này thì lộn xộn là khó lường cho Facebook, vì như Lujan đã chỉ ra, kiểm soát của Facebook phụ thuộc vào việc một người phải có account Facebook. Bạn chẳng thể đổi thay tuỳ chọn lăng xê hay tải dữ liệu của bạn về nếu như bạn không phải là người dùng Facebook, kể cả khi chúng ta đều biết là công ty đang lưu trữ nhiều thông tin liên tưởng đến chúng ta.

Trong thời điểm hiện tại, các dụng cụ bảo vệ dữ liệu của Facebook chỉ đang phục vụ với mục đích là để trấn an người dùng sau nhiều vụ thu thập dữ liệu hung tợn đang diễn ra đằng sau hậu trường. Điều này đã bị nhấn mạnh trong một cuộc hội thoại nảy lửa với nghị viên Debbie Dingwell vào cuối buổi điều trần.

Dingwell nói: "Là CEO, anh còn không biết các thông tin thi bang lai xe may quan yếu. Anh không biết trương mục vô hình là gì. Anh không biết là mình có bao lăm áp dụng cần phải thanh tra. Anh không biết là trong thời kì qua, có bao nhiêu công ty khác đã bị Cambridge Analytica bán dữ liệu... Anh còn không biết những loại thông tin khác nhau mà Facebook đang thu thập từ người dùng."

Dingwell nối: "Đây là cái mà tôi thực sư biết đây. Anh có công cụ theo dõi xuyên suốt internet. Trên hầu như mọi website, chúng tôi đều thấy nút like và share của Facebook, và với Facebook Pixel, người ta thậm chí còn không thấy được logo của Facebook. Việc bạn có account Facebook hay không là không quan yếu. phê duyệt những phương tiện này, Facebook có thể thu thập dữ liệu từ vớ chúng ta."

Tham khảo The Verge