Trong phiên bàn thảo chiều 9/5 về đề án cách tân lương hướng, 15 ủy viên Trung ương đã phát biểu ý kiến về những nhiệm vụ, giải pháp mà Đề án đề ra nhằm thực hiện triệt để, toàn diện chính sách lương lậu, trong đó đặc biệt lưu ý đến vấn đề nguồn lực để thực hiện đề án.

Lương “lạc hậu” làm phát sinh thu nhập ngoài lương

Chính sách lương bổng là một bộ phận đặc biệt quan yếu, quan hệ chặt chịa với các chính sách khác trong hệ thống chính sách kinh tế-từng lớp, liên hệ trực tiếp đến cân đối vĩ mô, thị trường lao động và đời sống người hưởng lương, góp phần xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, trong sạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, gian tham nhũng. Chính sách lương hướng ở Việt Nam tính đến nay đã qua 4 lần cách tân. Bên cạnh những kết quả đạt được, chính sách lương lậu đang tồn tại nhiều bất cấp, làm phát sinh nhiều vấn đề trong tầng lớp.

Mục tiêu tổng thể của Đề án cách tân lương hướng lần này là xây dựng hệ thống chính sách tiền lương quốc gia khoa học, hiện đại, minh bạch, hiệu quả, hợp với tình hình thực tế tổ quốc, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế thị trường định hướng từng lớp chủ nghĩa, tạo động lực phóng thích sức sinh sản, nâng cao năng suất cần lao, chất lượng, nhân lực, sức cạnh tranh của nền kinh tế; góp phần xây dựng hệ thống chính trị ổn định, hợp nhất, liên tục, tinh thông, tinh gọn, trong sạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; phòng chống tham nhũng; thực hành tiến bộ, công bằng, tầng lớp, xúc tiến phát triển kinh tế, xã hội và hội nhập quốc tế.

Phát biểu trao đổi tại hội trường, các ủy viên Trung ương đã chính trực chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong chính sách lương của nước ta hiện thời, yêu cầu rút ra các kinh nghiệm, bài học để việc khai triển quyết nghị mới canh tân lương được hiệu quả.

Ông Ngô Đông Hải - Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương nêu quan điểm, thực tiễn 20 năm qua cho thấy mong muốn canh tân lương bổng không thực hành được. căn do đốn là nhà nước không thực hành triệt để đưa các loại phí tổn vào lương. Chính bởi vậy, lương không xác đáng và cào bằng.

Ông Hải cũng chỉ rõ, nguồn lực có hạn, lương được điều chỉnh nhiều lần nhưng đến nay vẫn thấp, không theo kịp mặt bằng thị trường. Đặc biệt quy định mặt bằng lương theo hệ số nên làm mất ý nghĩa lương lậu.

“Quá trình thực hành lương bổng, do bất cập lương bổng dẫn đến việc phát sinh các loại phụ cấp và thu nhập ngoài lương. Đặc biệt, việc ban hành và quyết định phụ cấp thu nhập tăng thêm không theo nguyên tắc nào, dẫn đến phụ cấp đặc thù, làm cho sai lệch quan hệ lương hướng, mất đi vai trò ý nghĩa của lương, nhất là lương hướng không còn là vai trò chính và là động lực của cán bộ công chức” – Phó Trưởng Ban Kinh tế nhận xét.

Giảm bớt gánh nặng chi lương từ ngân sách

Các đại biểu cũng đã chỉ ra nhiều hệ lụy từ bất cập trong chính sách lương bổng, đặc biệt là lương khu vực công thấp, không khuyến khích được người cần lao, không vấn được thiên tài vào làm việc tai khu vực này.

Một trong những vấn đề được các đại biểu hội tụ phân tích làm rõ đó là với những Mục tiêu có thể nói đầy tham vọng mà Đề án đề ra, thì đâu sẽ là các nguồn lực để thực hiện.

Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Bế Xuân Trường nêu vấn đề, tăng năng suất lao động, mấu chốt nhất hiện nay là từ Nghị quyết Trung 3 khóa 11 “Tái cấu trúc nền kinh tế Việt Nam, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất chất lượng, sức cạnh tranh của nền kinh tế, gắn với thực hiện 3 đột phá chiến lược”. quyết nghị này nếu được thực hành thành công sẽ đưa nền kinh tế thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, đưa lên chừng độ “khá”.

Bí thư tỉnh ủy Nghệ An Nguyễn Đắc Vinh cũng phân tích: “Muốn có nguồn cải cách lương bổng, phải đẩy mạnh tự chủ và xã hội hóa. Sự san sớt của từng lớp đối với khu vực dịch vụ công sẽ giảm bớt cho chúng ta gánh nặng phải chi ngân sách cải cách lương hướng. Dùng cơ chế nhất định sẽ hiệu quả. Chúng tôi thấy đây là điểm nếu tụ hội làm mạnh có nguồn quan trọng để chúng ta canh tân tiền lương”.

nhất trí với quan điểm này, Ông Bùi Nhật Quang - Phó Chủ tịch Viện Hàn Lâm Khoa học từng lớp Việt Nam đề nghị, việc cách tân kinh tế, cải cách thu chi ngân sách tạo nguồn cho canh tân lương hướng là việc phải làm ngay chứ không phải chờ đến năm 2021.

Đánh giá đề án có nhiều điểm mới, mang tính đột phá, tuy nhiên một số đại biểu cũng lưu ý, cần tính đến đặc thù vùng miền, không cào bằng, vì thực chừng độ uổng của mỗi vùng miền khác nhau.

Ông Phạm Hoài Nam, Tư lệnh quân chủng Hải Quân so sánh, sự phát triển đó không đồng đều giữa miền núi, đồng bằng, bắc- trung-nam thị thành và nông thôn thì tiêu pha của cán bộ công chức khác nhau. Có những thị thành lớn 1 công chức phục vụ hơn 1 vạn dân. Có những tỉnh, thị thành nhỏ hơn thì một công chức vài trăm dân hoặc hơn 1 nghìn dân. Chính sách đãi ngộ đối với từng công chức, từng địa bàn phải phù hợp, đáp ứng năng lực lao động của các đồng chí bỏ ra, tránh tình trạng cào bằng thi bang lai xe may a1 các tỉnh, thành thị, vùng miền thì rất nguy hiểm, sẽ một lần nữa “kéo lùi” chính sách lương bổng.

Tại phiên đàm đạo, một số đại biểu cũng tỏ bày băn khoăn là phân tách riêng bảng lương chức phận với bảng lương chuyên môn nghiệp vụ có dẫn đến tình trạng cán bộ công chức không hội tụ phấn đấu về công vụ, chức nghiệp mà chỉ tụ hợp cuộc đua vào các chức vụ?

Theo Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Ngô Đông Hải, việc tách riêng bảng lương chức vụ nhằm thực hiện nguyên tắc thứ bực là thỏa đáng với người có bổn phận, chức vụ. Tuy nhiên cũng cần có giải pháp để không làm nảy cuộc chạy đua.

Cụ thể, ông Hải đề nghị gắn phân định bảng lương vào việc coi xét đề bạt cán bộ trong đề án xây dựng hàng ngũ cán bộ chiến lược cho chém đẹp, có chất lượng, đúng người đúng việc. Ngoài ra, nhà nước cũng cần thực hiện đầy đủ các chế độ đãi ngộ với cán bộ công chức để cán bộ công chức yên tâm phấn đấu theo chức nghiệp.

Ông Hải cũng khuyến cáo cần quan hoài đến bảng lương chuyên gia với mức lương thỏa đáng để cán bộ công chức bên cạnh phấn đấu theo ngạch trật có thể phấn đấu theo chức nghiệp suốt đời không phải chạy đua theo chức vụ.

P.Thảo