Đã có thời, đau ốm bệnh tật trở nên những khái niệm xa xỉ mà bà không cho phép mình trải nghiệm.

Muốn giữ hạnh phúc, mọi quan điểm đều phải mềm

Điều khiến dư luận, giới yêu thơ biết đến nữ sĩ Đặng Nguyệt Anh trước tiên là những vần thơ rất đời, rất hay, rất sâu sắc, thấm tháp, trữ tình và khá lẳng. Truyền thông còn biết đến bà là người vợ trẻ hiếm hoi thời binh lửa đã gan dạ vượt Trường Sơn 90 ngày đi tìm chồng. Giới báo chí ham phá hoang chuyện giật gân thì biết đến bà là người nữ giới tài sắc, từng làm nhà thơ Hoàng Cầm điêu đứng, là nàng thơ khiến ông viết nên trăm bài thơ tình…

Mọi việc rồi cũng sẽ qua, giờ đây, tuy ở tuổi xưa nay hiếm, nữ sĩ Nguyệt Anh luôn tâm niệm việc giữ trọn gia đình mới là sự thành công trong cuộc đời một phụ nữ. Không phải tiền nong, danh vọng, sắc hay bất cứ điều gì khác mà chính là việc giữ trót gia đình được quy đồng với cuộc thế thành công.

thi sĩ Đặng Nguyệt Anh trình diễn.# tham luận tại Trại sáng tác.

Để làm chồng một nữ thi sĩ có dễ không?

Nữ sĩ Nguyệt Anh chia sẻ rằng, thực tại, người bạn trăm năm của bà là nhà giáo Thanh Liêm đã phải dường bà rất nhiều thì đổi lại, bà cũng cần nhường ông. Đó là lẽ công bằng ở đời, không nên người này đổ lỗi cho người kia và cho rằng mình đang thiệt thòi, đang phải chịu đựng người kia quá tải, tự đánh giá mình cao hơn người kia. Bởi như thế, gia đình còn giữ được nhưng hạnh phúc thì bay qua cửa sổ lâu rồi, chỉ còn là sự hành hạ, tra tấn tinh thần, chịu đựng lẫn nhau mà thôi. Ý niệm giữ gia đình còn là thứ của để dành cho con cháu nữa. Đó là giá trị có thể truyền lại cho đời sau. Đặc biệt, người đàn bà có sự nghiệp thơ văn, lại vẫn giữ được gia đình như bà Nguyệt Anh thực thụ được coi là những phụ nữ có tài đi thăng bằng trên dây. Để giữ không khí hòa thuận, hạnh phúc trong gia đình thì mọi hành vi, ý kiến không nên cứng nhắc mà phải mềm.

Bà cũng tỏ tường, rằng ông Liêm chồng mình quả là vị thánh sống thì mới luôn nhường nhịn và yêu thương mình cho đến giờ khắc hai người vừa kỷ niệm 50 năm ngày cưới đầu năm 2018. Thậm chí, nữ sĩ Ngọc Hà - một người bạn của bà Nguyệt Anh còn đùa rằng, sở dĩ bà ấy chưa tán ông Liêm vì bà chơi thân với Nguyệt Anh và vì Nguyệt Anh quá tốt với bà. Nữ sĩ kết luận, những người đàn ông có thể làm chồng suốt đời của thi sĩ đều là người đàn ông tuyệt trần cả. Bởi để làm chồng nhà thơ đâu có dễ. Anh không chỉ cần bản lĩnh, bao dung, trí óc, sự hóm hỉnh mặc cả tầm nhìn nữa.

Đoạn đường khổ ải

Nữ sĩ Nguyệt Anh quê gốc Nam Định. Bà lấy chồng năm 1968, sau lễ cưới, chồng bà đi chiến đấu, để bà ở lại miền Bắc vò võ một mình. Đó là cảnh ngộ chung của những người vợ thời chiến tranh. Nữ sĩ Nguyệt Anh khi ấy là một cô giáo dạy văn. Khi nghe tin chồng đau bệnh trên đường tiến quân, bà quyết định rời miền Bắc vào Nam tìm chồng. Cả trong cuộc chiến tranh chống Mỹ như thế, đàn bà đi tìm chồng như bà là rất hiếm. Không như hồ hết nữ giới đành nhịn hạnh phúc chờ chiến tranh chấm dứt thì Nguyệt Anh gan dạ dấn thân vào trận mạc, vượt qua bom đạn đi tìm hạnh phúc. Hạnh phúc không phải đợi.

Con nhà Nho, thuộc hạ nhỏ nhắn, nõn nà, da dẻ mịn trắng, yếu đuối, thế mà Nguyệt Anh anh dũng vượt núi rừng Trường Sơn ròng rã 90 ngày đi tìm chồng. Đi dép cao su suốt chặng đường tìm chồng vượt Trường Sơn, chân Nguyệt Anh cứ sưng đỏ do dị ứng, tối về phải ngâm nước muối cho dịu đi. Bài thuốc ngâm chân nước muối do các chiến sĩ lính mách cho bà. Mỗi khi đến binh trạm bà lại xin muối, tối dùng hăng-gô múc nước suối đun lên cho nóng già, bỏ muối vào ngâm chân. Có khi không tìm được chậu ngâm chân thì túm nước trong tấm ni-lon mà thò chân vào ngâm. thế mà da chân, tay bà vẫn rất đẹp, nuột nà mịn trắng. Có lần người chiến sĩ trẻ tên Vừ A Bỏng lấy nước suối đựng trong túm ni-lon về cho bà lau rửa, thi bang a1 nhưng thiếu kinh nghiệm, bà mở túm ni-lon ra thì nước ào xuống đất. Bà chỉ biết kêu trời vì thương người đội viên đã vượt qua bao đường rừng mới lấy được nước suối mang về mà bà lỡ đánh đổ. Bà còn bị vắt rừng hút máu, bám dai như đỉa, bị con ve rừng chui vào tai đốt, đau nhức phát điên, không tả nổi, sưng u trong tai. Đến trạm xá quân y bà mới được soi tai và gắp ra con ve to như hạt đậu. Sau này, khi tìm được chồng, hết chiến tranh, vợ chồng bà sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh, bà thỉnh thoảng vẫn bị cơn sốt rét rừng hành hạ.

“Có một thời đã qua,

Cơn sốt rừng theo em về phố

Đắng nghẹt từng hơi thở

Những khớp xương nhức nhói

Vẫn thương buốt lòng

Trường Sơn”.

(Thơ Đặng Nguyệt Anh)

Là một nhà thơ, say mê sáng tác đến cùng tận nhưng không phải lúc nào Nguyệt Anh cũng có thể sáng tác thơ. Để dành thời kì, tâm hồn cho thơ cũng là cả một con đường khổ ải.

“Vợ chồng nhà giáo nghèo

Tưởng chừng đã quen

Nhưng tôi vẫn nhiều lần chới với

Lúc hết gạo, hết tiền, hết dầu,

hết muối

Rồi những lúc các con ốm đau

Hai vợ chồng lặng lẽ nhìn nhau

Lần bán từng tờ báo cũ”.

“Cơm áo không đùa với khách thơ”. Sống chẳng bao giờ đơn giản. Thời chiến tranh và sau chiến tranh khi kinh tế cả nước lểu đểu, bữa trưa được lưng cơm nhưng đã lo không biết bữa tối mình sẽ ăn gì bởi nhà hết gạo, mai sau kiếm đâu ra tiền mua gạo cho con ăn. Hồi ấy, người lớn được phân phối 13kg lương thực gồm gạo, khư khư, sắn… Trẻ con thì được ít hơn thế. Khi mang bầu con thứ ba, chồng Nguyệt Anh phải ra Hà Nội học Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc 2 năm, sau đó ông về nhà vài hôm lại đi Liên Xô học tiếp. Suốt những năm vò võ một mình nuôi con, bà không có quyền được ốm. Bởi nếu bà ốm, ba đứa con lít nhít không được ai chăm nuôi. Ý nghĩ đó khiến bà vượt qua mọi cơn đói, mệt lả, dằn vặt và làm việc quá sức: không có quyền ốm khi nhà hết gạo, hết tiền. Bà mải mê đi dạy môn văn hệ A ở Trường cấp 3 Marie Curie, lại phải chủ nhiệm lớp nhiều học trò cá biệt nhất trường. Lũ học trò tinh nghịch luôn tạo bê bối khiến cô giáo càng tốn nhiều thời kì với chúng hơn để giải quyết vấn đề. Phải rèn luyện đạo đức thêm, giúp các em học ôn ngoại khóa để thi lại trong mùa hè. khó nhọc như vậy, nhưng được kết quả là sau đó các em ngoan hơn, đều lớn lên đàng hoàng, sống đạo đức và rất yêu cô chủ nhiệm.

Bà dạy hệ A buổi sáng, dạy hệ B buổi chiều để có thu nhập thêm đong gạo nuôi con. Buổi tối, bà dạy Trường Bổ túc dân chính của đô thị. Nguyệt Anh căng mình ngày dạy 3 ca, lại đi đón đưa con, nấu nướng giặt, săn sóc con một mình. Khuya về, bà tranh thủ soạn giáo án, chấm bài. Lắm lúc đang chấm bài thì ngủ gục trên bàn. 11h đêm, bà thường tranh thủ đi giặt xống áo, lau nhà. Trong khi vẫn làm chừng đó công việc, bà còn tăng gia, nuôi heo gia công để kiếm thêm (nhận heo về nuôi lúc heo nhỏ, khi heo lớn thì trả lại xí nghiệp nuôi heo để tính công, vài ngày lại đến xí nghiệp nhận cám cho heo); sau đó nuôi cả cút, gà công nghiệp, cá trê phi... Không có chuồng nuôi heo, bà ngăn tạm căn bếp để nhốt. Phải xách nước tắm heo mỗi ngày. Nước tắm heo xong lại phải múc đổ ra ngoài rãnh thoát nước chung để tránh mùi ám bếp… Khi nuôi cá trê phi, phải dùng ni-lon quây thành bể lớn bằng cái giường. Không có chất đốt để nấu cơm cho người, nấu cám cho heo, bà phải đạp xe vào Dinh Độc Lập, ra phi trường kiếm vỏ bào về đun. Nước cũng phải chờ đến lượt để hứng từ vòi chung và xách lên lầu 1 dùng dần. Đó là những năm 1976-1986, một thời nặng nhọc khó có thể hình dung ra. Bạn chồng bà về thăm, thấy hoàn cảnh như vậy, đã bảo, tôi phong bà là anh hùng. Khổ, khó như vậy mà bà vẫn làm thơ, thơ kể khổ, kể nghèo mà vẫn hay đến lạ. Điều lạ nữa là khi một người phụ nữ làm biết bao công việc trong gia đình, ở cơ quan, làm kiệt sức thì không bệnh tật nào dám đến gõ cửa.

Thể thao bào hết bệnh

Đến tuổi về hưu, như được thế cục bù đắp khi các con của nữ sĩ Nguyệt Anh đều ngoan, giỏi, làm kinh tế tốt. Các con có thể tặng mẹ những chuyến đi tham quan và sáng tác cả trong, ngoài nước. Bà muốn đi đâu cũng được, miễn là có sức để đi. Nhưng có một lần, năm 2011, bà bị đau chân, đi lại khó khăn, xuống cầu thang phải nhờ con rể cõng. Do bà bị gai cột sống, mắc vào tủy, gây đau đớn và khó đi lại. Bà điều trị 2,5 tháng thì khỏi, ngay sau đó đi châu Âu tham dự sự kiện đọc thơ ở Pháp.

Sau đợt khỏi bệnh, bà được con gái coi ngó sức khỏe bằng việc mua sâm, yến tặng mẹ. Bà cũng tìm đến với thể thao để tránh bệnh gai cột sống tái phát. Dần dần, bà trở nên thích chơi thể thao, đến nỗi hình ảnh đậm nét trong lòng nhiều bạn văn khi gặp bà, đó là vẻ trẻ trung, khỏe khoắn và quyến rũ của bà trong bộ đồ chơi tennis, cầu lông, bóng bàn, bóng chuyền… Bà thích chơi đa dạng các môn, bởi mỗi môn sẽ giúp vận động, đoàn luyện các bộ cơ khác nhau. Ở tuổi 74, bà chọn chơi cầu lông là cốt. Mỗi sáng, vào lúc 5h40’, bà đã đi xe máy ra khỏi nhà, đến câu lạc bộ cầu lông để chơi với nhóm của mình. Vì chơi thể thao trong nhà nên kể cả khi có mưa bão hay mùa đông tối trời bà vẫn đi tập không bỏ buổi nào. Bà nói đùa: Tập thể thao bào mòn gai. Khi tập thấy có hiệu quả, bà càng chăm tập và đến nay, tuổi ngoài 70 nhưng thủ túc rất dẻo.

Niềm vui của bà giờ là làm thơ và những chuyến đi khám phá khắp nơi, kể cả trong nước và quốc tế. phấn chấn đi và khám phá như một người trẻ ham phượt, nữ sĩ Nguyệt Anh đã vượt qua cả tuổi tác để sống tròn một hồn thơ anh tài và đầy năng lượng.

Kiều Bích Hậu