Phát triển tín dụng với tốc độ cao và trong thời gian dài đã để lại thi bằng lái xe máy nhiều hậu quả nặng nề cho hệ thống ngân hàng, do đó các nhà băng đã tìm đến nhiều cách để tránh phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng, trong đó đã có những bước đi chiến lược để tăng tỷ trọng thu nhập từ phí dịch vụ, đặc biệt bằng con đường bắt tay với các "ông lớn" của bảo hiểm nhân thọ.

Loại hình Bancassurance (bán bảo hiểm qua ngân hàng) nở rộ tại Việt Nam trong những năm gần đây. Con đường "hôn nhân" chung là một hãng bảo hiểm lớn sẽ ký giao kèo phân phối bảo thâm nho quyền cho một nhà băng, kì hạn cộng tác có thể là 5 năm, 10 năm, thậm chí 15 năm, 20 năm.

Trong năm 2017, một loạt nhà băng đã có thỏa thuận cộng tác với các hãng bảo hiểm lớn. tiêu biểu như Techcombank và Manulife ký hợp tác bảo thâm nho quyền 15 năm hồi cuối tháng 9/2017. Hay Dai-ichi Life ký giao kèo với Sacombank và SHB để được những ngân hàng này phân phối bảo hiểm độc quyền trong dài hạn. Maritime Bank và VIB đều đang bán chéo sản phẩm bảo hiểm cho Prudential...

Đổi lại, các hãng bảo hiểm phải trả cho ngân hàng 1 khoản phí để được vỡ hoang bán sản phẩm bảo hiểm tới tập khách hàng của nhà băng.

Những cú "bắt tay" này được kỳ vọng mang lại làn gió mới, giúp cả hai bên cùng Win – Win, nhờ sức mạnh cộng hưởng của hệ thống. Thế nhưng kết quả trước mắt sau một thời gian hiệp tác, trong khi nhà băng báo lãi đậm thì đối tác của họ, các công ty bảo hiểm lại ghi nhận sa sút, thậm chí…lỗ nặng.

ngân hàng lãi lớn từ bảo hiểm

chấm dứt năm tài chính 2017, nhiều ngân hàng bất ngờ báo lãi đậm với khoản tăng vượt trội từ ủy thác đại lý và bảo hiểm. Điển hình nhất là Techcombank (TCB), ngân hàng này có lãi từ dịch vụ tăng vọt 95% đạt 3.812 tỷ đồng. Trong đó dịch vụ ủy thác và đại lý tăng tới 25 lần đạt 1.543 tỷ đồng; dịch vụ hoả hồng hiệp tác bảo hiểm đạt 513 tỷ, tăng 52,6% so với năm 2016.

Hay tại Sacombank, lãi thuần từ dịch vụ của ngân hàng này tăng tới 83,6% lên 2.625 tỷ đồng. Trong đó, thu từ dịch vụ ủy thác và đại lý đạt 936 tỷ, tăng 7,4 lần; lần trước hết có thu từ dịch vụ hoả hồng hiệp tác bảo hiểm, đạt 74,7 tỷ.

Còn tại SHB cũng có lãi 1.446 tỷ đồng từ hoạt động dịch vụ, trong đó thu từ dịch vụ đại lý, tham mưu đạt 1.242 tỷ đồng, tăng 6,5 lần so với năm 2016. Đối tác của ngân hàng này là Dai-ichi Life với gói hiệp tác độc quyền 15 năm.

Bảo hiểm giật lùi, thậm chí...lỗ đậm

Trong khi các nhà băng trên lãi đậm, vắng tài chính của các công ty bảo hiểm nhân thọ mới công bố gần đây lại bất ngờ cho thấy kết quả kinh dinh giật lùi. Trong số 4 "ông lớn" ngành bảo hiểm nhân thọ, riêng Bảo Việt Nhân Thọ tăng trưởng dương về lợi nhuận thì cả 3 gồm Prudential, Dai-ichi Life, Manulife đều tăng trưởng âm, thậm chí Dai-ichi Life và Manulife còn bị lỗ nặng. Trùng hợp, cả 3 hãng bảo hiểm này đều có thương vụ cộng tác đình đám với các ngân hàng trong năm 2017.

trước tiên phải kể đến Manulife, hãng bảo hiểm này đang từ mức lãi 463 tỷ đồng đạt được năm 2016 thì bị lỗ tới 1.245 tỷ năm 2017. Tổng doanh thu của công ty vẫn tăng trưởng tốt (34%) đạt 10.066 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng uổng của công ty tăng tới 61% lên 11.311 tỷ, trong đó đẵn do tăng tổn phí hoạt động kinh dinh bảo hiểm (tăng 81% lên 8.145 tỷ).

na ná, tại Dai-ichi Việt Nam (đối tác của Sacombank và SHB), căn nguyên cũng từ phí hoạt động kinh dinh bảo hiểm tăng mạnh 65% khiến công ty này bị lỗ trước thuế 515 tỷ đồng trong khi năm trước đó lãi 135 tỷ.

dù rằng không lỗ trong năm 2017 nhưng một "ông lớn" 100% vốn nước ngoài khác là Prudential Việt Nam cũng ghi nhận sự sụt giảm đáng kể về lợi nhuận. nếu năm 2016, lợi nhuận trước thuế của Prudential Việt Nam lên đến 1.603 tỷ đồng thì sang năm 2017, mức lợi nhuận chỉ còn 645 tỷ đồng, tức là "mất" tới gần 1.000 tỷ đồng, tương đương mức giảm 60%.

tại sao có sự đối chọi ấy?

Mặc dù báo cáo tài chính của các công ty bảo hiểm đều ở dạng tóm lược nên chuyện chi phí tăng đột biến vì duyên cớ gì vẫn còn bỏ ngỏ. Nhưng trong số các nguyên do có một lý do vững chắc đến từ những cú bắt tay với nhà băng.

Theo các thoả thuận hợp tác dài hạn, các công ty bảo hiểm sẽ phải chi trả một khoản khăng khăng cho ngân hàng gọi là phí trả trước, và khoản này chỉ phải trả một lần trong thời gian hợp tác. Trong khi bảo hiểm phải ghi nhận vào tổn phí thì các nhà băng sẽ hạch toán phần đó vào khoản thu đột biến trong mảng kinh dinh dịch vụ. Chẳng hạn Techcombank năm vừa rồi ghi nhận tới gần 1.500 tỷ, SHB và Sacombank cũng vài trăm tỷ mỗi ngân hàng.

Và sự đối nghịch giữa kết quả kinh doanh của nhà băng và bảo hiểm như thị trường vừa chứng kiến có nhẽ cũng chỉ ghi nhận trong năm trước tiên hiệp tác. Các năm sau, với dự báo thị trường bảo hiểm tăng trưởng 20 - 25% mỗi năm, và nhiều ngân hàng đang kỳ vọng rất lớn, như Sacombank muốn nguồn thu từ hoa hồng phí bảo hiểm dự kiến sẽ đóng góp 15-20% trong tổng thu dịch vụ của ngân hàng trong vòng 5 năm tới, hay Techcombank muốn tăng gấp 20 lần số thu phí bảo hiểm trong vòng 5 năm (từ 2016 - 2020) lên 10.000 tỷ, thì lợi nhuận gặt hái được của cả phía bảo hiểm lẫn nhà băng chắc chắn sẽ có nhiều đổi thay.